
Dwa zespoły z pomocą sztucznej inteligencji rozwinęły metody, którymi Tadeusz Bałaban próbował w latach 80. skonstruować teorię Yanga-Millsa. Jak wyjaśnił prof. Wojciech Dybalski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w rozmowie z PAP opublikowanej 22 listopada, OpenAI twierdzi, że wykazało istnienie teorii. Osobną częścią problemu milenijnego jest przerwa masowa i jej deklaracja firmy nie obejmuje.
Punktem wyjścia Bałabana była konstruktywna kwantowa teoria pola. Jej metody badacze rozwijali na prostszych modelach, w których czasoprzestrzeń ma mniej wymiarów. Bałaban pokazał w kilkunastu artykułach, jak zastosować te metody do teorii Yanga-Millsa, ale konstrukcji nie ukończył. Dybalski wspominał, że specjaliści od lat rozmawiali o kontynuacji tych prac. Trudność polegała już na tym, by odtworzyć tok rozumowania rozłożony na całą serię publikacji.
Według PAP do tej samej serii sięgnęli niezależnie badacze OpenAI oraz Ethan Sussman i Levent Alpöge, związani z Anthropic. Zdaniem Dybalskiego narzędzia AI mogły pomóc nie tylko zebrać wyniki Bałabana, lecz także powiązać je z innymi metodami. Jak powiedział, OpenAI udostępniło kod w języku formalnym Lean, ale w chwili rozmowy nie opublikowało jeszcze manuskryptu. Przedstawiony przez firmę dowód czeka na recenzję.
Dla fizyków stawką jest matematyczna podstawa teorii, której już używają, między innymi do opisu oddziaływań silnych. Zdaniem Dybalskiego ścisła konstrukcja mogłaby pomóc opracować metody obliczeń o kontrolowanej dokładności. Nie odpowiada jednak sama przez się na pytanie o przerwę masową: jak z bezmasowych gluonów mogą powstawać obiekty obdarzone masą. Dlatego Dybalski wyróżnia wkład Bałabana, choć rozmowę o tym, komu przyznać milion dolarów za rozwiązanie całego problemu, uważa za przedwczesną.
Sources
- Nauka w Polsce · Fundacja PAP — Źródło: Nauka w Polsce (Fundacja PAP) (https://naukawpolsce.pl/) · Source date: 2026-11-22
Independent editorial content. WUA is not affiliated with any political party. 2026-11-22