Zespół kierowany przez fizyków z Uniwersytetu Warszawskiego uzyskał w temperaturze pokojowej kwantową fazę nadstałą, wykorzystując światło zamknięte w mikrownęce optycznej. Najważniejsza konsekwencja tego wyniku nie polega na tym, że powstał już nowy komputer czy czujnik. Polega na otwarciu dostępniejszej platformy do badań zjawiska, które dotąd zwykle wymagało temperatur bliskich zera absolutnego.
Jak podała Nauka w Polsce, światło uwięziono między dwoma lustrami oddalonymi o 2–3 mikrometry. W układzie z organicznym barwnikiem i ciekłym kryształem powstawały polarytony ekscytonowe, czyli stany łączące właściwości światła i wzbudzonej materii. Sterowanie ciekłym kryształem napięciem podczas krótkich impulsów laserowych doprowadziło do kondensatu Bosego-Einsteina, który spontanicznie utworzył okresową strukturę.
Faza nadstała łączy dwie cechy, które na pierwszy rzut oka się wykluczają: zachowanie bezlepkiego płynu oraz regularne uporządkowanie znane z kryształu. To właśnie możliwość obserwowania takiego stanu bez złożonego chłodzenia kriogenicznego jest sednem warszawskiego osiągnięcia. Według relacji zespołu mikrownęki mogą pracować nawet w temperaturze około 60°C, choć sam wynik opisany w publikacji dotyczy pracy w temperaturze pokojowej.
To jednak badania podstawowe, a nie demonstracja urządzenia gotowego do użycia. Badacze nadal sprawdzają trwałość uzyskanej fazy i optymalizują materiały mikrownęk. Wskazywane przez nich czujniki, układy obliczeń optycznych i elementy komputerów neuromorficznych są kierunkami dalszych prac, nie zapowiedzią produktu.
Rezultaty opublikowano w „Science Advances”. Zespół nie przedstawia ich jako pierwszej na świecie obserwacji fazy nadstałej: wcześniej wyniki opublikowali badacze z Włoch. Wartość warszawskiej pracy leży w innym punkcie: pokazuje ona, że ten trudny stan kwantowy można badać w układzie działającym bez ekstremalnego chłodzenia.
Sources
- Nauka w Polsce · Fundacja PAP — Źródło: Nauka w Polsce (Fundacja PAP) (https://naukawpolsce.pl/) · Source date: 2026-11-10
Independent editorial content. WUA is not affiliated with any political party. 2026-11-10